اثرات مخرب خودخوری بر اعتماد به نفس و سلامت روان
«خودخوری»؛ مخربترین نوع سوءاستفاده عاطفی از خود است که در بلند مدت توان تصمیمگیری را فلج میکند و بر اعتماد به نفس ، سلامت روان و عملکرد فرد تاثیرات مخربی دارد.
سهیلا شیبانینژاد، کارشناس ارشد روانپرستاری در بیمارستان دکتر شریعتی فسا ، با بیان این مطلب گفت: «افراد گرفتار در چرخه خودخوری، همواره خود را مورد قضاوت و مجازات ذهنی قرار میدهند. این افراد تصور میکنند دیگران نیز آنها را ارزیابی و قضاوت میکنند و همین افکار منفی در ناخودآگاهشان، کنترل رفتار و احساساتشان را در دست میگیرد.»
وی افزود: «وقتی فرد دچار خودسرزنشی میشود، با کشمکشهای شدید روانی و ذهنی مواجه است؛ گاهی برانگیخته و هیجانی و گاهی منزوی و در خود فرورفته میشود. نتیجه این فرایند، کاهش اعتمادبهنفس و تأثیرات مخرب بر سلامت جسم و روان است.»
این کارشناس ارشد روانپرستاری برای مقابله با خودخوری، تمرین مداوم برای محدودکردن الگوهای فکری منفی را ضروری دانست و شش راهکار عملی برای کاهش آن ارائه کرد:
- به چالش کشیدن افکار منفی: پیش از دوام دادن به باورهای اغراقآمیز و نگرانکننده، خطاهای فکری خود را شناسایی و جایگزین کنید.
- آگاهی از زمانهای افراط در فکرکردن: نسبت به زمانهایی که ذهن درگیر وقایع گذشته است، هوشیار باشید و بدانید تکرار و نشخوار ذهنی فایدهای ندارد.
- برنامهریزی زمانی برای اندیشیدن: روزانه حدود بیست دقیقه برای فکرکردن اختصاص دهید و پس از آن به فعالیتهای مفید بپردازید.
- تمرکز بر حل مسئله بهجای رنجش از مشکل: علتجویی بیپایان را کنار بگذارید و بپرسید «گام بعدی چیست؟».
- تغییر کانال ذهنی: با انجام فعالیت بدنی، گفتگو درباره موضوعات دیگر یا شروع پروژههای جدید، ذهن خود را از افکار منفی دور کنید.
- تمرین هوشیاری و حضور در لحظه: با تمرکز بر «اینجا و اکنون»، از غم گذشته و نگرانی آینده فاصله گرفته و آرامش بیشتری تجربه کنید.
