خانواده /«سنگر حمایتی» در برابر تهدیدهای بیرونی
دکتر امیررضا خدامان متخصص اعصاب و روان و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی فسا گفت: نقش خانواده در تابآوری اعضای خود در زمان بحران (مانند جنگ، بلایای طبیعی یا بحرانهای اقتصادی) بسیار حیاتی است، زیرا خانواده نخستین منبع پشتیبانی عاطفی، روانی و اجتماعی برای هر فرد محسوب میشود. در واقع، خانواده یک «سنگر حمایتی» در برابر فشارها و تهدیدهای بیرونی است.
وی به بیان مهمترین نقشهای خانواده در افزایش تابآوری اعضایش در هنگام بحران پرداخت که در ادامه توضیح آمده است
۱. ایجاد احساس امنیت و حمایت عاطفی
در شرایط بحرانی، ترس، نگرانی و سردرگمی فراگیر است. خانواده با ایجاد محیطی امن و آرام به اعضا کمک میکند احساس امنیت روانی پیدا کنند. حضور والدین آرام، شنونده و مهربان میتواند اضطراب کودکان یا سالمندان را تا حد زیادی کاهش دهد.
خانواده با ایجاد محیطی امن و آرام به اعضا کمک میکند احساس امنیت روانی پیدا کنند. حضور والدین آرام، شنونده و مهربان میتواند اضطراب کودکان یا سالمندان را تا حد زیادی کاهش دهد.
۲. تقویت ارتباطات درونخانوادگی
ارتباط صادقانه و باز میان اعضا به آنها امکان میدهد نگرانیها، احساسات و پیشنهادهای خود را بیان کنند.
گفتوگوهای خانوادگی به افراد کمک میکند احساس نکنند تنها هستند و بتوانند از تجربههای یکدیگر برای حل مسائل استفاده کنند.
۳. الگو بودن والدین در سازگاری
نحوه واکنش والدین در برابر بحران، الگوی رفتاری اعضای دیگر میشود. والدینی که آرامش، انعطافپذیری و امید خود را حفظ میکنند، ناخودآگاه همین روحیه را به فرزندان انتقال میدهند و زمینه تابآوری جمعی را فراهم میسازند.
۴. تقسیم مسئولیتها
در شرایط دشوار، تقسیم منصفانه مسئولیتها بین اعضای خانواده (مثلاً مراقبت از کودکان، مدیریت منابع، تهیه غذا) موجب میشود هرکس احساس مفید بودن و کنترل بر وضعیت داشته باشد؛ همین حس کنترل یکی از پایههای مهم تابآوری است.
۵. تقویت باورهای معنوی و ارزشهای خانوادگی
ایمان، دعا، کمک به دیگران و پایبندی به ارزشهای اخلاقی باعث بالا رفتن امید و معنا در زندگی میشود. خانوادههایی که بر اساس ارزشهای مشترک عمل میکنند، در برابر بحران وحدت و پایداری بیشتری نشان میدهند.
۶. مراقبت از سلامت روانی و جسمی اعضا
توجه به خواب، تغذیه، تفریحات سالم و گفتگوهای مثبت میان اعضا به سلامت عمومی کمک میکند. خانواده با ایجاد تعادل روزمره، اضطراب را کاهش میدهد و روحیه را حفظ میکند.
۷. استفاده از حمایتهای اجتماعی
خانوادهها با ایجاد ارتباط با دوستان، همسایگان و نهادهای حمایتی (مدارس، انجمنها یا مراکز مشاوره) میتوانند منابع کمکرسانی را فعال کنند تا احساس تنهایی کاهش یابد. این شبکهها تابآوری خانواده را در سطح جمعی تقویت میکنند
جمعبندی
خانواده نقش ستون اصلی در تابآوری اعضا دارد. از طریق محبت، ارتباط مؤثر، تقسیم مسئولیت، معنویت و مشارکت اجتماعی*، خانواده میتواند به مأمن امنی تبدیل شود که اعضایش قادر باشند از بحران بیرون آیند و حتی رشد روانی و اخلاقی بیشتری پیدا کنند.
